Kategorie

Teoria rozpatrująca problemy rozwoju globalnego

Dysponowanie takimi narzędziami jest natomiast mocnym walorem teorii rozpatrujących problemy rozwoju w perspektywie globalnej, z uwzględnieniem ponadnarodowych reguł gry określających zasadnicze kierunki zmian w świecie. Podejście to rozpatruje przemiany w krajach pokomunistycznych na tle jakościowo nowych uwarunkowań, jakie tworzy rosnący wpływ sil transnarodowych, które uchylają w znacznej mierze tradycyjne pojmowanie zarówno państw, jak i rozwoju społecznego.’1 Kiedy na Zachodzie powstawała gospodarka rynkowa i instytucje demokracji, procesy akumulacji kapitału dokonywały się przede wszystkim w granicach poszczególnych państw. W obecnej fazie rozwoju kapitalizmu biznes operuje w skali znacznie większej, ponadnarodowej. Przestaje być też zależny od siły nabywczej i pracowników, nawet w krajach, w których mają siedziby wielkie korporacje. W takim kontekście Europa Wschodnia od dawna była uważana, jak w teorii światowego systemu {mtrhi system thenry), za pólpcryfcrie, których miejsce i rolę w międzynarodowym podziale pracy określają kraje rdzenia kapitalizmu, Europa Zachodnia i USA.'” Upadek konkurencyjnego modelu, jaki tworzył socjalizm państwowy spowodował, że nie ma już żadnych systemowych barier procesów globalizacji, w których wiodącą rolę odgrywają korporacje ponadnarodowe i państwa wysoko rozwinięte. Jest jednak dyskusyjne, w jakim zakresie państwa Europy Środkowej i Wschodniej znajdujące się w fazie głębokich zmian ustrojowych mogą pozytywnie zdyskontować te procesy. Zwraca się bowiem uwagę na często niedostrzegany fakt, że w chwili wejścia w ten proces, kraje naszego regionu dzielił od Zachodu dystans rozwojowy większy niż w lalach 1918-1939.v’

Racjonalność rynku z proekologicznym podejściem do rozwoju gospodarczego

W sprawie koncepcji i działań próbujących w Polsce łączyć racjonalność rynku z proekologicznym podejściem do rozwoju gospodarczego w kategoriach sustainahle developnwnt zob.: A.Kalinowska, Ekologia wybór na Nowe Stulecie, Warszawa 2002 oraz raport Odpowiedzialny biznes w Polsce ir 2002 roku. Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Warszawa, luty 2003 (http://ww\v,odpowicdzialn\biznes.pl).

Krytyczny przegląd modeli teoretycznych i historycznych interpretujących specyfikę rozwoju Europy Wschodniej w powiązaniu ze zmianami na Zachodzie zawiera praca .1.Topolskiego. Prawda i model w historiografii, Łódź 1982 zob. równieZ: Szląjler. op.cit,

Co więcej, Europa Środkowa i Wschodnia rozpoczęła integrację ze światowym systemem kapitalistycznym w okresie występowania wielu, często bardzo niekorzystnych uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych: „recesji transformacyjnej” porównywanej pod względem zmniejszenia się PKB z Wielkim Kryzysem w USA i drugą wojną światową w ZSRR,34 rozpadem powiązań politycznych i biznesowych bloku wschodniego oraz równoczesną stagnacją gospodarczą w Europie Zachodniej, która przekreśliła nadzieje na nowy „plan Marshalla” po 1989 r. W rezultacie, w nawiązaniu do znanej tezy J.ScInimpetera o twórczej roli mechanizmów rynkowych w gospodarce, można uznać, że w krajach posocjal!stycznych ich uruchomienie okazało się strukturalnie bardziej destrukcyjne niż procesy tworzenia i kreacji, występujące ze znacznie mniejszą silą.35

Leave a Reply