Kategorie

Teoria endogennego rozwoju społecznego – kontyuacja

W sferze teoretycznej współcześnie paradygmat ten czerpie z bardzo różnorodnych źródeł. Na Zachodzie są to m. in. krytyka wysokich kosztów społecznych i ekologicznych wzrostu gospodarczego (Klub Rzymski, E.J.Mishan) koncepcje rozwoju ściśle wiążące gospodarkę i społeczeństwo z ochroną środowiska naturalnego (teorie ekorozwoju) negacja industrializacji, urbanizacji i globalizacji w myśl hasła „małe jest piękne” (E.F.Schumacher) lub koncepcja konfliktu pomiędzy miastem i wsią oraz konieczność większego transferu zasobów do regionów wiejskich (M.Lipton). W Trzecim Świecie teorie te odwołują się do filozofii samowystarczalności i suwerenności gospodarczej Gandhiego, idei samodzielności państw zacofanych i koncepcji „zbiorowego liczenia na własne siły” (collectire self-reliance) lub tworzenia lokalnych kooperatyw’ sprzyjających mobilizowaniu ludności krajów rozwijających się (UNESCO).

W praktyce zwolennicy teorii rozwoju endogennego zajmują skrajnie odmienne stanowiska. Na Zachodzie koncepcje autonomii gospodarczej i tożsamości kulturowej są przez jednych definiowane w kategoriach nacjonalistycznych, np. obrony przed obcokrajowcami bądź negacji Unii Europejskiej (skrajna prawica, populiści), a przez innych jako poszukiwanie alternatywnych koncepcji rozwojowych (ekolodzy, lewica). Z inspiracji niektórych nurtów koncepcji alternatywnych pojawiają się także podejścia próbujące łączyć strategie globalne i działania lokalne, racjonalność rynku z proekologicznym podejściem do rozwoju gospodarczego i społeczną odpowiedzialnością biznesu angażującego się w debatę na temat polityki społecznej, budowania potencjału instytucjonalnego lokalnych społeczności, pomocy humanitarnej oraz standardów etycznych w biznesie (koncepcje rozwoju zrównoważonego, ekokapitalizmu).9

Z kolei w Trzecim Swiecie propagatorzy teorii tego rodzaju postulowali ograniczenia więzów łączących te państwa z Zachodem (delinking) i zacieśnianie powiązań w obrębie Azji, Ameryki Południowej i Afryki. Ich politycznym wyrazem był ruch państw niezaangażowanych oraz koncepcja Międzynarodowego Ładu Informacyjnego i Ekonomicznego, krytyczna i zarazem rewindykacyjna wobec „bogatej Północy”. Alternatywy rozwojowe realizowano też w innej postaci: jako nieudane warianty „socjalizmu afrykańskiego” (J.Nyerere), „socjalizmu arabskiego” (G.A.Nasser) lub zbrodnicze dyktatury w stylu „chłopskiej rewolucji” Czerwonych Khmerów w Kambodży. Obecnie szczególnie wpływową wersją koncepcji rozwoju endogennego jest fundamentalizm islamski odrzucający modernizację w zachodnim stylu za pomocą skrajnie radykalnych środków.10

Leave a Reply