Kategorie

Rozkład socjalizmu państwowego

Rozkład socjalizmu państwowego widziany w perspektywie globalnej otworzył różne warianty zmiany położenia krajów postkomunistycznych: (1) integracji z Europą Zachodnią poprzez członkostwo w UE, tj. w terminologii Wallersteina „zaproszenie” do wejścia w struktury wyżej rozwinięte (Europa Środkowa, kraje bałtyckie, Słowenia) (2) wykorzystania wielkości rynku, a także dużego potencjału politycznego i gospodarczego do wychodzenia z pozycji pół peryferii (Chiny, Rosja) oraz (3) marginalizacji poza główny nurt światowej gospodarki (Azja Środkowa). Zróżnicowanie tych wariantów stanowi przejaw wielokierunkowego charakteru transformacji, niedostrzeganego w ramach podejścia modernizacyjnego, koncentrującego się jedynie na upodobnianiu krajów pokomunistycznych do Zachodu, z pominięciem innych możliwości. Taki przebieg przekształceń w państwach Europy Środkowej i Wschodniej obrazują różnice instytucjonalne (rozmaite formy ustrojowe), syntetyczne mierniki rozwoju, np. zmiany PKB, jak i wskaźniki cząstkowe (wydatki na edukację i badania, dostęp do usług medycznych itd.). krajach posocjalistycznych obniżył się bezwzględnie o (…) 28 procent, to w siedmiu najbardziej rozwiniętych gospodarkach świata, tzw. grupie G-7, (…) wzrósł on o 28 procent. Z kolei w piętnastce Unii Europejskiej zwiększył się o 24 procent, a w OECD o około 31 procent. W sposób dramatyczny zatem i lak wielki dystans dzielący region krajów posocjalistycznych od najwyżej rozwiniętych państw poszerzył się jeszcze bardziej. Było daleko, jest jeszcze bardziej” (G.Kolodko. Globalizacja a odrabianie zaległości rozwojowych, maj 2002, s. 10, hllp://kolodko.liger.edu.pl). Oczywiście powyższe dane zestawiane dla całej grupy krajów posocjalistycznych przekładają się odmiennie na konkretne państwa. I lak, np. Polska osiągnęła w 2002 r. 40 proc. poziomu rozwoju w stosunku do średniej UE mierzonej siłą nabywczą waluty narodowej (w 1996 r, wskaźnik ten wynosi! 36 proc.). Jest to jednak syntetyczny wskaźnik makroekonomiczny zagregowany dla Polski, który ze względu na polaryzację i rozwarstwieńie dochodowe Polaków przekłada się odmiennie na położenie materialne różnych grup społecznych i sytuację gospodarczą poszczególnych regionów. Zob,: W.Dziemianowicz. J.Szlachta, Bieda i bogactwo w Polsce w układzie regionalnym, Warszawa, październik 2001.

Leave a Reply