Kategorie

Paradygmat modernizacyjny – opis

Paradygmat modernizacyjny zawiera jednak istotne ograniczenia powodujące, że w dotychczasowej formule jest on zbyt wąski dla programowania dalszego przebiegu zmian społecznych w Polsce. Kontekst polityczny spowodował, że został on w znacznej mierze sprowadzony do roli teorii normatywnej, koncentrującej się bardziej na docelowym modelu transformacji, niż na jej rzeczywistym przebiegu. Nadmierny optymizm neoliberalnych euroentuzjastów skupiających się głównie na korzyściach reform, przy minimalizowaniu ich kosztów i zagrożeń, spowodował, że jest to podejście jednostronne, słabo dostrzegające wielokierunkowy charakter przemian i zróżnicowania wzorców transformacji. Ignorowanie tendencji o odmiennym kierunku, np. zmian regresywnych, zrodziło także zarzut, że podejście to rozpatruje zmiany głównie z punktu widzenia myślenia i interesów nowych elit władzy, „klasy średniej” oraz mieszkańców dużych aglomeracji. Przejawem słabości tego podejścia (i jego zużycia się na polskiej scenie politycznej) jest wyraźne osłabienie i marginalizacja ugrupowań liberalnych oraz narastanie tendencji radykalnych, populistycznych i antyeuropejskich. Perspektywa bliskiego wejścia do Unii nie uchyla wielu problemów związanych z przyszłością Polski. Ich trafne zdiagnozowanie i sprostanie nowym wyzwaniom wymusza odwołanie się także do innych koncepcji rozwoju społecznego. Przykładem są gospodarcze rezultaty negocjacji akcesyjnych w Kopenhadze (zwłaszcza ich skromne efekty finansowe), które znacząco osłabiają skalę sukcesu podejścia modernizacyjnego i mogą dostarczać wielu argumentów przeciwnikom członkostwa w UE.41 Rezultaty te w nowy sposób potwierdzają ograniczoną użyteczność normatywnych koncepcji transformacji i małe szanse szybkiego przezwyciężenia dystansu dzielącego nas od Unii Europejskiej.

Leave a Reply