Kategorie

Najlepsza empiryczna lalsyfikacja teorii zależności

W takich okolicznościach powstała teoria systemu światowego. W odróżnieniu od innych teorii, koncepcje mieszczące się w tym paradygmacie nie koncentrują się na analizie państw narodowych lub regionów. Za podstawową jednostkę analizy przyjmują reguły ukształtowanego w XIX wieku systemu światowej gospodarki kapitalistycznej określające w skali globalnej warunki, do których dostosowują się poszczególne państwa. Podejście to wychodzi również poza typowy dla teorii zależności dwuczłonowy model analizy „centrum-pcryferie”, skupiony na zewnętrznych uwarunkowaniach zapóźnienia Trzeciego Świata. W to miejsce proponuje, jak w teorii f.Wallersteina, schemat trzech poziomów porządku światowego: najwyżej rozwiniętego rdzenia (core) oraz półperyferii i peryferii, które funkcjonują na odmiennych zasadach. Podejście to zrywa z założeniem dominującym zarówno w teorii modernizacji, jak i w teorii zależności, że rozwój społeczeństw przebiega liniowo – od społeczeństw słabo

Peter Berger trafnie zauważył, że najlepszą empiryczną lalsyfikacją teorii zależności jest rozwój społeczeństw kapitalistycznych w Azji Wschodniej. Nie można uprawiać tej teorii ignorując ten region świata. Z kolei jego rozwoju nie można wyjaśnić w ramach teorii zależności. Zob. P.L.Berger. Rewolucja kapitalistyczna. Warszawa 1995. s.220-221, Inspirującą krytykę konkurencyjnych koncepcji rozwoju wraz z analizą rozmaitych reakcji na modernizację zawierają także inne prace tego autora: Pyrumids of Sacrijice. New York 1974 i Hnmeiess Mind. Modernizution and Consciousness, New York 1974 (współautorstwo z B.Berger i M.Kellncr). do wysoko rozwiniętych. Wskazuje, że przekształcenia zachodzące w światowym systemie prowadzą równocześnie do wielokierunkowej zmiany statusu państw. Dla jednych oznaczają przejście do pozycji najwyżej rozwiniętego rdzenia (Japonia) lub półperyferii (Azja Wschodnia), inne kraje mogą w tym okresie relatywnie obniżyć swoją pozycję lub wejść w fazę regresu (dawne państwa kolonialne Europy Zachodniej po 1945 r.).7

Leave a Reply