Małe i średnie przedsiębiorstwa w UE cz. II

Podstawą wyodrębnienia grupy małych i średnich przedsiębiorstw jest w UE definicja wprowadzona przez Komisję Europejską,4 zgodnie z którą:

– do średnich przedsiębiorstw zalicza się te, które są niezależne ekonomicznie a ich zatrudnienie jest niższe niż 250 osób, obroty są niższe niż 40 min EUR lub ogólny wynik bilansowy nie osiąga 27 min EUR

– do małych przedsiębiorstw zalicza się te, w których zatrudnienie wynosi od 10 do 49 osób, obroty są niższe niż 7 min EUR lub ogólny wynik bilansowy nie przewyższa 5 min EUR

– do mikroprzedsiębiorstw zalicza się te, których zatrudnienie jest niższe niż 10 pracowników.

W Polsce natomiasi obowiązujące dotychczas ustalenie, zgodnie z którym przez małe przedsiębiorstwo rozumie się firmę, w której pracuje do 50 osób, a jako średnie – gdy zatrudnienie wynosi od 5 1 do 250 osób.5

Charakterystyczną cechą przedsiębiorstw w państwach członkowskich UE jest zróżnicowanie ich wielkości (por. tabelę I). Średnia wielkość firmy wahała się w roku 1996 od 3 pracowników w Grecji do 12 pracowników w Luksemburgu i od roku 1990 dla większości państw liczba ta zmalała.

Największy udział w zatrudnieniu w roku 1990 miały firmy małe i średnie, natomiast do roku 1996 nastąpiło zróżnicowanie obejmujące zarówno firmy bardzo małe, jak i duże. W sektorze prywatnym w Polsce przedsiębiorstwa były szczególnie małe, ale w analizowanym okresie zwiększyły średnią liczbę pracowników, a dominującą wielkością firm były MSP.

Przeciętne zatrudnienie i zróżnicowanie liczby pracowników w krajach UE

W państwach członkowskich UE w 2000 r. MSP stanowiły 99,8% ogółu przedsiębiorstw i zatrudniały 66,4% pracowników (por. tabelę 2). Ich działalność jest skierowana przede wszystkim na rynek krajowy, a eksport stanowił 13% ogółu obrotów. Wydajność pracy była w MSP niemal o połowę niższa niż w przedsiębiorstwach dużych, a udział kosztów pracy w całości kosztów kształtował się średnio na poziomie 63%.

W krajach kandydujących, analogicznie jak w państwach UE, wysoki jest udział MSP wśród ogółu przedsiębiorstw, ale znacznie wyższy udział w zatrudnieniu, sięgający 72% wszystkich pracowników przedsiębiorstw (tabela 3),

Matę i średnie przedsiębiorstwa w gospodarce narodowej. Polityka wobec małych i średnich przedsiębiorstw. Dokument rządowy przyjęty przez Radę Ministrów 6 czerwca 1995 r., s. 13.

Na krótko przed przystąpieniem do UE nowych dziesięciu państw z Europy Środkowej i Wschodniej oraz Malty i Cypru, statystyki dotyczące ich MSP są bardzo ograniczone i nie w pełni porównywalne.

Przeciętne zatrudnienie i zróżnicowanie liczby pracowników w krajach UE i krajach kandydujących jest porównywalne, chociaż różne są tego przyczyny (tabela 4). Zwraca uwagę najwyższe średnie zatrudnienie w przedsiębiorstwach najuboższego kraju przystępującego do UE, jakim jest Łotwa.

Zmiany zachodzące w Polsce w warunkach transformacji i stopniowej integracji z Unią Europejską nie znajdują odzwierciedlenia w strukturze przedsiębiorstw, zaś udział MSP w ogólnej liczbie przedsiębiorstw wahał się w drugiej połowie lat 90. niezmiennie między 99,7% a 99,8% (por. tabelę 5). Jedynie w ramach MSP zachodzi wzrost udziału mikroprzedsiębiorstw, głównie kosztem spadku udziału przedsiębiorstw małych. Wzrost bezwzględnej liczby przedsiębiorstw w Polsce odnosi się jedynie do firm mikro i średnich. Dane te ze swej istoty nie ujawniają należycie naturalnego ruchu przedsiębiorstw (powstawanie i upadanie).

W wyniku kształtowania się struktur gospodarki rynkowej w Polsce nastąpił wzrost udziału MSP w wytwarzaniu Produktu Krajowego Brutto i od 1998 roku wynosi on ponad 48% (tabela 6), przy czym ponad 30% PKB powstaje w mikro- przed s ięb iorstwac h.

Leave a Reply