Kategorie

Konieczność regulacji w sferze prywatnego obrotu ziemią rolniczą

Prywatny obrót gruntami rolnymi obejmuje około 100 tys. transakcji sprzedaży rocznie, w których stronami są rolnicy. Przedmiotem większości tych transakcji są niewielkie obszarowo nieruchomości (przeciętnie jest to około 3 ha). Z tych właśnie względów – pomimo znacznej skali obrotu – w niewielkim stopniu przyczyniał się on dotychczas do pozytywnych zmian strukturalnych. Często przynosił nawet odwrotny rezultat w sytuacjach, gdy nabywcą części gruntów danego gospodarstwa była osoba do tej pory nie będąca rolnikiem.

Także znaczna część obrotu nierynkowego, w wyniku którego dochodzi do przekazania całego gospodarstwa następcy, nie przynosi dotychczas oczekiwanych efektów strukturalnych, skutkując jedynie zmianami o charakterze pokoleniowym.

Sytuacja ta będzie ulegała stopniowej poprawie. Powolne, ale jednak postępujące zmiany w strukturze polskich gospodarstw rolnych powodują, że w obrocie prywatnym coraz częściej zaczną pojawiać się także większe nieruchomości, ułatwiając powiększanie gospodarstw rolników indywidualnych, a także stwarzając okazję do ich nabywania przez inne osoby lub podmioty. Na umacnianie się tendencji do koncentracji ziemi i wzrastającą w tym zakresie rolę prywatnego obrotu gruntami będą miały wpływ następujące okoliczności:

– znacznie wzrosła grupa gospodarstw średniej wielkości (20-50 ha): gospodarstwa te, względnie część ich gruntów, z czasem również może stać się przedmiotem obrotu rynkowego

– w związku ze współfinansowaniem ze środków UE zwiększy się skuteczność oddziaływania jednego z podstawowych instrumentów stymulujących przekazywanie gospodarstw następcom, jakim są renty strukturalne, dotychczas finansowane z budżetu krajowego

– znacznie zwiększy się, dzięki wsparciu środkami unijnymi, skala inwestycji w gospodarstwach rolnych, co stworzy impulsy do dalszego ich rozwoju

– uruchomienie współfinansowanych ze środków unijnych programów’ regionalnych powinno wpłynąć na ożywienie gospodarcze i przyczynić się do tworzenia alternatyw dla osób skłonnych do rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego na rzecz innej działalności gospodarczej lub podjęcia pracy najemnej.

Konieczność regulacji w sferze prywatnego obrotu ziemią rolniczą cz. II

Należy mieć też na uwadze, że w ciągu dziesięciu lal restrukturyzacji i prywatyzacji trwale rozdysponowanych zostało ponad 1,6 min ha gruntów’ Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, z tego !,4 min w drodze sprzedaży. Proces prywatyzacji jest kontynuowany – corocznie sprzedawanych jest około 150 tys. ha gruntów’ Zasobu. W konsekwencji, w coraz większym zakresie w obrocie prywatnym zaczną się pojaw iać także i te grunty.

Im częściej w obrocie prywatnym będą pojawiać się większe nieruchomości rolne (które będą mieć istotne znaczenie z punktu wadzenia możliwości poprawy struktury obszarowej), tym większym zagrożeniem dla dalszych przemian strukturalnych rolnictwa stawałaby się skłonność do ich nabywania przez nie- rolników oraz koncentrowanie ich własności w celach innych niż prowadzenie i rozwój gospodarstwa rolnego. Do nabywania gruntów rolnych, poza chęcią rozwoju własnego gospodarstwa, będą zw łaszcza skłaniać oczekiwania – trzeba dodać, że zasadne – na wzrost, relatywnie niskiej dziś w Polsce, ceny ziemi. Wzrost taki niewątpliwie nastąpi w konsekwencji przystąpienia do UF, i uruchomienia wszystkich elementów Wspólnej Polityki Rolnej.

W ramach prawnych obowiązujących przed 16 Iipca 2003 r. nie istniały jakiekolwiek ograniczenia w nabywaniu gruntów rolnych. Gdyby założyć, że taki stan obowiązywałby nadal, każdy polski obywatel mógłby nabyć dowolny areał gruntów, nie będąc nawet zobowiązanym do ich rolniczego użytkowania. Nietrudno dostrzec, że dotychczasowa swoboda nabywania gruntów, przy braku praktycznie jakichkolwiek instrumentów kontroli obrotu prywatnego, stanowiłaby zagrożenie dla przyszłych, niezbędnych przemian strukturalnych polskiego rolnictwa. Nadmierna koncentracja własności ziemi w jednym ręku po prostu ograniczałaby szanse rozwoju rolnikom indywidualnym. Należy przy tym podkreślić, że nie chodzi tu jedynie o sytuację w momencie zawierania takiej umowy, lecz także o wieloletnią perspektywę.

Leave a Reply