Kategorie

Dominacja koncepcji neoliberalnych w Polsce – kontynuacja

Na seminarium w Instytucie Studiów Politycznych PAN w kwietniu 2002 r. G.Kołodko pytał: „Dlaczego Polska w latach 90. na arenie międzynarodowej zajmowała w kwestiach zmonopolizowało myślenie o transformacji, nie interesowano się wykorzystaniem doświadczeń historii gospodarczej Japonii, Azji Południowej czy Ameryki Łacińskiej, gdzie wdrażano już wiele strategii rozwojowych i znane są zarówno rozmaite korzyści, jak też koszty oraz zagrożenia wynikające z ich stosowania.21

Na zasadność takich „niechcianych1’ porównań wskazują liczne zjawiska i tendencje występujące w Polsce po 1989 r. Oprócz zmniejszania dystansu do Zachodu, opisywanego w ramach podejścia modernizacyjnego, pojawiło się szereg zmian regresy wnycli, o odmiennym, nierzadko przeciwstawnym kierunku. Ze względu na skalę i formy występowania mają one charakter przekształceń strukturalnie bliższych w niektórych aspektach pozaeuropejskim krajom rozwijającym się niż społeczeństwom zachodnim. Ich przejawem jest m.in. masowy upadek wielu branż i przedsiębiorstw, bardzo wysokie wskaźniki bezrobocia, polaryzacja dochodów i narastające rozwarstwienia społeczne, pogłębiające się zróżnicowania regionalne, pauperyzacja wsi i wykluczenie dużej części społeczeństwa z korzyści reform rynkowych i demokracji. Pojawiły się znaczące skupiska biedy, bezrobocia, marginalizacji, poczucia braku perspektyw, a także zjawisk patologicznych.

Wiele z nich jest „dziedziczonych’’ społecznie i regionalnie (np, na terenach popegeerowskich i województwach tzw. ściany wschodniej). Kształtuje się faktyczny podział na dwie Polski – duże aglomeracje, które odgrywają rolę centrów rozwoju oraz wieś, małe miasta i niezurbanizowaną prowincję należące do świata społeczeństw słabo rozwiniętych.”” Znaczący wzrost PKB w latach 90. gospodarczych stanowisko zbieżne z rządami państw zachodnich, podczas gdy nasze interesy były faktycznie bliższe krajom rozwijającym się? Podczas mojego pobytu w Japonii w 1996 r. tamtejsi bankowcy pytali: jakie korzyści odnosi Polska z tytułu radykalnego otwarcia swoich rynków na towary z Zachodu? Jakie własne koncepcje teoretyczne to uzasadniają? Czy> Polska ma strategię polityki przemysłowej, jakie tworzy instrument}’ promocji eksportu i wzrostu konkurencyjności gospodarki? Ile przeznaczamy na badania i rozwój?”

Zaskakująco szybko upowszechniło się po 1989 r. przeświadczenie, że od komunizmu do demokracji i gospodarki ry nkowej prowadzi lylko jedna droga oraz że kierujący państwem tę drogę znają. Dyskusje na temat odmiennych możliwości przejścia do gospodarki rynkowej i systemowej różnorodności państw kapitalistycznych zaczęto traktować jako coś wręcz nieprzyzwoitego, sprzecznego z nową poprawnością polityczną narzucaną przez rynkowy fundamentalizm – J.Wilkin, Jaki kapitalizm, jaka Polska?, Warszawa 1995. Na jednostronność takiego podejścia zwracało uwagę wiele zachodnich publikacji np. Markets, States, and Democracy. The Political Economy of Post-Communist Transformation, ed. B.Crawford. San Francisco 1995: A.II.Amsdcn, J.Kochanowicz. L.Taylor. The Market Meets Its Match. Restructuring the Economies of Eastern Europe, Harvard 1994. Zob. lakze: W.Morawski, Socjologia ekonomiczna, Warszawa 2001: T.Kuwalik. Współczesne systemy ekonomiczne. Warszawa 2000 P.Koller. S.Jatusripitak. S.Maesincce, Marketing narodów. Strategiczne podejście do budowania bogactwa narodowego, Kraków 1997.

Leave a Reply