Kategorie

Analiza Wschodniego Wymiaru Unii Europejskiej

Gdyby więc podążać tropem powstawania Północnego Wymiaru należy skonstatować pewną analogię ze Wschodnim Wymiarem. Otóż na początku 2003 r. rząd polski wystąpił oficjalnie z dokumentem przekazanym Unii Europejskiej, w którym pojawiła się symulacja kontaktów z krajami Europy Środkowej i Wschodniej po rozszerzeniu UE. Wprawdzie termin Wschodni Wymiar nie został tam użyty, ale można wydobyć pewne podobieństwo pomiędzy propozycją Ahtisaarfego wysuniętą na rok przez akcesją Finlandii oraz propozycją Polski ogłoszoną także na rok przed jej przystąpieniem do Unii. Gdyby jednak poszukiwać celów dla Wschodniego Wymiaru, to należy zgodzić się z prezydentem Finlandii, że również dla ED ważne byłoby koordynowanie z jednej strony aktywności UE w regionie, a z drugiej – cementowanie spoistości państw’ tworzących ten Wymiar. Warto uzupełnić to o cel dodatkowy, jakim będzie wpływ ED na kraje regionu położone poza Unią, które będąjej nowymi krajami sąsiedzkimi, w tym przede wszystkim na Ukrainę, Białoruś i Rosję, podczas gdy Bułgaria oraz Rumunia w następnej kolejności staną się członkami UE. Nie można jednak bagatelizować wpływu ED także na te dwa ostatnie kraje, szczególnie w ich okresie przedakcesyjnym. Na ile przyczyni się on clo przezwyciężania różnic społeczno-gospodarczych najpierw w ramach samego Wschodniego Wymiaru, a następnie w sposób pomostowy pomiędzy państwami ED a krajami na zewnątrz?0 Jeżeli gospodarki państw tworzących ED będą stopniowo coraz bardziej wzajemnie komplementarne, to la komplementarność niekoniecznie będzie się przekładać na relacje z krajami trzecimi. To właśnie wydaje się najważniejszą przyczyną i uzasadnieniem dla powstania Wschodniego Wymiaru EU. który będzie powodowa! niwelowanie skrajnych dysproporcji, a ponadto pozwoli łagodnie przejść do fazy koegzystencji po dokonaniu uszczelnienia i zaostrzenia kontroli na zewnętrznej granicy Unii i innych tego typu zabiegach warunkowanych przez acquis Schengen.

Analiza Wschodniego Wymiaru Unii Europejskiej musi opierać się przynajmniej na trzech płaszczyznach odniesienia: instytucjonalnej (wewnątrzunijnej), państwowej (udział państw’ we współpracy), psychogeopolitycznej (interes, rola, prestiż). Uwzględnienie tych płaszczyzn pozwala wyszukiwać komponenty składowe wyjaśnianego pojęcia, jak również stanowi metodologiczną podstawę jego analizy. Wydaje się, że pomogą one wskazać także iinmanentne cechy ED.

Na płaszczyźnie instytucjonalnej elementy Wschodniego Wymiaru pojawią się dopiero z chwilą rozszerzenia Unii Europejskiej, do którego dojdzie I maja 2004 r. Z dziesięciu nowo przyjętych państw osiem znajduje się w Europie Środkowej i Wschodniej. Należą do nich: Polska, Czechy, Węgry, Słowacja, Słowenia, Litwa, Łotwa oraz Estonia. To one właśnie powinny na drugiej płaszczyźnie, tzn. państwowej, tworzyć nowy Wymiar LIE, którego dotąd wyraźnie brakowało. Na tej płaszczyźnie ED będzie więc posiadał kształt oktagonalny (ośmiokątny), grupując niemal trzecią część państw członkowskich UE (por. schemat 2).

Leave a Reply